ŞİRKETLER HUKUKU

ŞİRKETLER HUKUKU 2

A.Şirket Tanımı

Şirket (Ortaklık), iki ya da daha çok kişinin, ortak bir amaca ulaşmak için emeklerini ve mallarını (sermayelerini) birleştirmeyi üstlendikleri bir sözleşmedir.TTK MADDE 1531- (1) Bu Kanuna göre “ortaklık”, “kollektif ortaklık”, “komandit ortaklık”, “anonim ortaklık”, “sermayesi paylara bölünmüş komandit ortaklık”, “limited ortaklık” ve “kooperatif ortaklık” terimleri, sırasıyla “şirket”e, “kollektif şirket”e, “komandit şirket”e, “anonim şirket”e, “sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket”e, “limited şirket”e ve “kooperatif şirket”e eş anlamda kanuni terimlerdir ve bu terimler birbirleri yerine kullanılabilir.Bu tanımdan hareket ederek ortaklığın unsurlarını saptayabiliriz:

1. Kişi,

2.Sözleşme,

3. Sermaye,

4. Ortak amaç,

5. Ortak amaca ulaşmak için eşit ve aktif  ortak çaba (Affectio Societatis) unsuru.

Ticaret Şirketleri ve Uygulanacak Hükümler

Ticaret şirketlerini sayan hüküm, TTK m.124’de yer almıştır. Ticaret şirketlerinin genel hükümleri, kollektif, komandit, limited, anonim ve kooperatif için geçerli olan genel hükümlerdir. Ancak ilgili şirket için özel hüküm olduğunda, öncelikle o hüküm uygulanacaktır.

Ticaret ortaklıklarına uygulanacak hükümler ve bu hükümlerin sırası konusunda, genel hükümler arasında yer alan TTK m.126 bir düzenleme getirmiş ise de bu düzenleme eksik olup öğretide, TBK m.26-27 ve TTK m.126 hükümlerinden hareketle yapılan ve genellikle benimsenen sıralama şu şekildedir:

1. Emredici hükümler,

2. Ortaklık sözleşmesi hükümleri,

3. Her bir ortaklık türüne ilişkin yedek nitelikli hükümler,

4. Tüzel kişilere ilişkin MK’nın genel hükümleri (TMK m.47-55) ile TTK m.124-210 (ticaret ortaklıklarının genel hükümleri),

5. TBK m.620 vd. (adi ortaklık hükümleri),

6. Diğer ticari hükümler (Bkz. TTK m.1),

7. Ticari örf ve âdet (Bkz. TTKm.1 ve 2),8. Genel hükümler (Bkz.TMK m.1).
Ancak, her bir ortaklık türüne ilişkin hükümlerden sonraki sıralarda gelen hükümler uygulanırken, doğrudan değil, her bir ortaklık türünün “niteliğine uygun olduğu oranda” uygulanması gerekmektedir (TTK m.126).

Ticaret Şirketlerinin Ortak ÖzellikleriTüzel Kişilik Bulunması

Ticaret şirketlerinin hepsi tüzel kişiliğe sahiptir. Kuruluşun son aşamasını oluşturan tescil işlemi, tüzel kişiliğin doğması açısından kurucu bir etki gösterir (TTK
m.125,215,305,355,569,588,KoopK m. 7). 

Sınırlı Sayı İlkesine Bağlılık

Ticaret ortaklıkları sınırlı sayı ilkesine bağlıdır; daha açık bir deyişle, kurucular tarafından, ancak kanunda sayılan ortaklık tiplerinden birisi seçilebilir veya ortaklık, TBK m.620/2 uyarınca adi ortaklık niteliğinde olur. Kanunda belirtilenler dışında veya karma tipte yeni bir ortaklık yaratılamaz.

Hak Ehliyetlerinin İşletme Konusu ile Sınırlı OlmamasıBirleşme, Bölünme ve Tür Değiştirme Olanağı

6102 Sayılı TTK’da, ticaret şirketlerinin genel hükümleri arasında, birleşme, bölünme ve tür değiştirme ayrıntılı olarak düzenlenmiştir (TTK m.134-194). Bu kapsamda, şahıs şirketi/sermaye şirketi/kooperatif şeklindeki üçlü ayrıma (TTK m. 124/2) paralel olarak hangi şirketlerin birleşebileceği (TTK m.137), hangi şirketlerin hangi şirketlere bölünebileceği (TTK m.160) ve hangi şirketlerin hangi türlere dönüştürülebileceği (TTK m.181-182), bu işlemlerin hangi aşamalardan geçmesi gerektiği, hakların korunması ve sorumluluk, hükme bağlanmıştır.

Kurulların Elektronik Ortamda Yapılabilmesi Olanağı

TTK m.1527, ticaret şirketlerinde kurulların, belirli şartlara bağlı olarak elektronik ortamda yapılabilmesini düzenlemiştir. Buna göre:

1. Sermaye şirketlerinde, şirket sözleşmesinde veya anasözleşmede düzenlenmek şartıyla, yönetim kurulu ve müdürler kurulu tamamen elektronik ortamda yapılabilir veya bazı üyelerin katıldığı (fiziki) toplantıya, diğer üyeler elektronik ortamda katılabilir (f.1).

2. Kollektif, komandit, paylı komandit ve limited şirketlerde, şirket sözleşmesinde veya anasözleşmede düzenlenmek şartıyla, elektronik genel kurul veya ortaklar
kuruluna katılım, fiziki katılımın bütün hukuki sonuçlarını doğurur (f.2).

3. İlk iki fıkrada öngörülen hâllerde elektronik ortamda oy kullanma için, şirketin bu amaca tahsis edilmiş bir internet sitesinin bulunması, ortağın bu yolda talepte bulunması, teknik altyapının katılıma elverişliliğinin bir teknik raporla kanıtlanması ve oy kullananların kimliklerinin saklanması şarttır (f.3).

4. Anonim şirketlerde genel kurullara elektronik katılım fiziki katılımın tüm hukuki sonuçlarını doğurur.

Şirketler Hukuku: Türkiye’deki Mevzuat ve Uygulamalar

Giriş

Şirketler hukuku, ticari faaliyetlerde bulunan tüzel kişiliklerin kuruluşu, yönetimi, denetimi ve sona ermesi ile ilgili hukuki düzenlemeleri kapsar. Türkiye’de şirketler hukuku, Türk Ticaret Kanunu (TTK) başta olmak üzere çeşitli kanun ve düzenlemelerle yönetilmektedir. Bu makalede, Türkiye’deki şirketler hukukunun temel unsurları, şirket türleri, yönetim ve denetim mekanizmaları ile sona erme süreçleri ele alınacaktır.

Temel Mevzuat

Türkiye’de şirketler hukukunu düzenleyen başlıca kanun, Türk Ticaret Kanunu’dur (TTK). 2011 yılında yenilenen TTK, modern ticaret hukukunun gerekliliklerine uygun olarak hazırlanmış ve 2012 yılında yürürlüğe girmiştir.

  1. Türk Ticaret Kanunu (TTK):
  • Şirket Türleri: TTK, anonim şirketler, limited şirketler, komandit şirketler, kollektif şirketler ve kooperatifler gibi farklı şirket türlerini düzenler.
  • Şirket Kuruluşu ve Tescili: TTK, şirketlerin kuruluş aşamasında izlenmesi gereken prosedürleri ve ticaret siciline tescil işlemlerini belirler.
  • Yönetim ve Denetim: TTK, şirketlerin yönetim organları, yönetim kurulu üyelerinin görev ve sorumlulukları, denetim mekanizmaları ve finansal raporlama standartlarını düzenler.
  1. Diğer İlgili Mevzuatlar:
  • Vergi Usul Kanunu: Şirketlerin vergi yükümlülükleri ve muhasebe kayıtlarının tutulmasına ilişkin hükümleri içerir.
  • Sermaye Piyasası Kanunu: Halka açık şirketlerin sermaye piyasalarındaki faaliyetlerini ve yatırımcıların korunmasını düzenler.

Şirket Türleri

Türkiye’deki şirket türleri, ticari faaliyetlerin niteliğine ve ortakların sorumluluklarına göre farklılık gösterir.

  1. Anonim Şirket (A.Ş.):
  • Kuruluş ve Sermaye: Anonim şirketler, en az bir pay sahibi ile kurulabilir ve asgari sermaye tutarı 50.000 TL’dir. Halka açık anonim şirketlerde bu tutar 100.000 TL’dir.
  • Yönetim: Anonim şirketlerin yönetim organı, genel kurul ve yönetim kuruludur. Yönetim kurulu üyeleri, pay sahipleri tarafından seçilir.
  • Denetim: Bağımsız denetim, büyük ölçekli anonim şirketler için zorunludur.
  1. Limited Şirket (LTD. ŞTİ.):
  • Kuruluş ve Sermaye: Limited şirketler, en az bir ortak ile kurulabilir ve asgari sermaye tutarı 10.000 TL’dir.
  • Yönetim: Limited şirketlerin yönetimi, genel kurul ve müdürler tarafından gerçekleştirilir. Müdürler, ortaklar arasından veya dışarıdan atanabilir.
  • Sorumluluk: Ortakların sorumluluğu, taahhüt ettikleri sermaye ile sınırlıdır.
  1. Diğer Şirket Türleri:
  • Kollektif Şirket: Ortakların sınırsız sorumluluk taşıdığı şirket türüdür.
  • Komandit Şirket: Komandite (sınırsız sorumlu) ve komanditer (sınırlı sorumlu) ortaklardan oluşur.
  • Kooperatif: Ortakların belirli ekonomik ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla kurulan ve demokratik bir yapıya sahip şirket türüdür.

Şirket Yönetimi ve Denetimi

Şirket yönetimi, genel kurul ve yönetim kurulu tarafından gerçekleştirilir. Genel kurul, pay sahiplerinin katılımıyla toplanır ve şirketin önemli kararlarını alır. Yönetim kurulu ise günlük faaliyetleri yönetir.

  1. Genel Kurul: Genel kurul, şirketin en yüksek karar organıdır. Genel kurul toplantılarında, bilanço onayı, kâr dağıtımı, yönetim kurulu üyelerinin seçimi gibi önemli kararlar alınır.
  2. Yönetim Kurulu: Yönetim kurulu, şirketin stratejik yönetimini üstlenir. Yönetim kurulu üyeleri, pay sahipleri tarafından seçilir ve belirli bir süre için görev yapar.
  3. Denetim: Şirketlerin finansal ve operasyonel denetimleri, bağımsız denetim kuruluşları veya iç denetim mekanizmaları tarafından gerçekleştirilir. Anonim şirketlerde bağımsız denetim, belirli büyüklükteki şirketler için zorunludur.

Şirketlerin Sona Ermesi

Şirketlerin sona ermesi, çeşitli sebeplerle gerçekleşebilir. Sona erme, tasfiye süreci ile tamamlanır.

  1. Tasfiye: Şirketin faaliyetlerine son verilmesi ve varlıklarının nakde çevrilerek borçlarının ödenmesi sürecidir. Tasfiye sürecinde, tasfiye memurları atanır ve şirketin mal varlığı pay sahiplerine dağıtılır.
  2. İflas: Şirketin borçlarını ödeyememesi durumunda, iflas süreci başlatılır. İflas, mahkeme kararı ile gerçekleştirilir ve iflas idaresi tarafından yönetilir.
  3. Birleşme ve Bölünme: Şirketler, başka şirketlerle birleşerek veya bölünerek sona erebilir. Bu süreçler, genel kurul kararı ile ve ilgili mevzuata uygun olarak gerçekleştirilir.