Taşınmaz Yoluyla Kısa Dönem İkamet İzninin Hukuki Dayanağı ve Kapsamı

Türk Yabancılar Hukukunda kısa dönem ikamet izni, YUKK m.31’de düzenlenmiş olup oldukça geniş bir kapsama sahiptir. İlgili mevzuat uyarınca, “Türkiye’de taşınmazı bulunanlar” kısa dönem ikamet izni alabilecek kişiler arasında açıkça sayılmıştır (Mutu, 2023).

Taşınmaz edinimine dayalı ikamet izni taleplerinde, gayrimenkulün niteliği ve kullanım amacı büyük önem taşımaktadır. Literatürde bu husus şu şekilde vurgulanmaktadır: “Türkiye’de taşınmazı bulunması nedeniyle başvuran yabancı yatırımcının taşınmazının konut olması ve bu amaçla kullanılmasının gerekmesidir.” (Ener, 2020). Dolayısıyla, arsa, tarla veya ticari nitelikteki taşınmazlar bu kapsamda değerlendirilmemekte; taşınmazın mutlak surette “konut” vasfını haiz olması ve barınma amacıyla kullanılması aranmaktadır.

Ayrıca, taşınmaz malikinin aile üyelerinin durumu da mülkiyet türüne göre şekillenmektedir: “Aile üyelerinin bu konut üzerinde paylı veya elbirliğiyle mülkiyet hakkına sahip olmaları durumunda, aile üyeleri de bu konut kapsamında ikamet iznine başvurabilmektedir.” (Ener, 2020).

2. Başvuru Şartları ve Gerekli Belgeler Kısa dönem ikamet izni alabilmek için sağlanması gereken genel ve özel şartlar YUKK m.32’de hüküm altına alınmıştır. Başvuru sürecinde yabancının yerine getirmesi gereken yükümlülükler ve sunması gereken belgeler literatürde şu şekilde detaylandırılmıştır:

• Talep Gerekçesi ve İlgili Belgeler: “Kısa dönem ikamet izni almak isteyen yabancı, ikamet izni talep gerekçelerinden birini veya birkaçını ileri sürerek talepte bulunmak ve bu talebiyle ilgili bilgi ve belgeleri ibraz etmek durumundadır.” (Mutu, 2023). Taşınmaz yoluyla başvurularda bu belge, konutun mülkiyetini gösteren tapu senedi ve konutun kullanım amacını tevsik eden belgelerdir.
• Pasaport Geçerlilik Süresi: Tüm ikamet izni çeşitleri bakımından ortak ve zorunlu şart; “kişinin talep ettiği ikamet süresinden 60 gün daha fazla geçerliliği olan pasaport veya benzeri bir belgesinin olması gerekliliğidir.” (Mutu, 2023).
• Adres Bilgisi: Başvurucunun “Türkiye’de ikamet edeceği adres bilgileri belirtmesi” zorunludur (Toksoy, 2023).
• Adli Sicil Kaydı: İdarenin gerekli görmesi halinde veya genel uygulama kapsamında yabancının, “vatandaşı olduğu devlet tarafından verilmiş adli sicil kaydını ve istenilen diğer bilgi veya belgeleri sunması gerekmektedir.” (Öndeş, 2024).
• Ülkeye Giriş Yasağının Bulunmaması: Başvurucunun “YUKK m. 7 kapsamında ülkeye girişi yasaklanmamış kişilerden olması gerekmektedir.” (Toksoy, 2023).

3. İznin Süresi, İdarenin Takdir Yetkisi ve İptal Halleri Taşınmaz edinimine bağlı olarak verilecek kısa dönem ikamet izinlerinin süresi, kural olarak “en fazla ikişer yıllık sürelerle verilebilir.” (Elçi, 2020). İkamet izni süresinin belirlenmesinde yabancının talebi, gerekçesi ve pasaportunun geçerlilik süresi dikkate alınır.

Bu iznin verilmesi idarenin bağlı yetkisi kapsamında değildir. Literatürde belirtildiği üzere; “Yabancıya kısa dönem ikamet izni verilip verilmeyeceği hususunda idarenin takdir yetkisi bulunmaktadır.” (Öndeş, 2024).

Son olarak, tahsis edilen ikamet izninin hukuka uygun şekilde kullanılmaya devam edilmesi şarttır. Aksi takdirde, “yabancının kısa dönem ikamet iznini amacı dışında kullanması ya da belirli bir sürenin üzerinde Türkiye’de bulunmaması halinde söz konusu ikamet izni iptal edilebilir ve (…) sınır dışı etme işlemleriyle karşı karşıya kalabilir.” (Öndeş, 2024). Bu nedenle, konut amacıyla alınan taşınmazın fiilen ikametgah olarak kullanılması, iznin geçerliliğinin korunması açısından elzemdir.