Pasaportu Biten Yabancılara Af mı Geldi? Önce İnsani İkamet, Sonra Ev Hizmetlerinde Çalışma İzni (2026)
Kısa cevap: Ekim 2026 itibarıyla, pasaport süresi dolmuş veya eski pasaportu geçerliliğini yitirmiş yabancıların ev hizmetlerinde (çocuk, yaşlı, hasta bakımı) çalışmak kaydıyla yasal duruma geçebileceği iki aşamalı bir yol gündeme geldi:
- Birinci aşama: Ev hizmetlerinde çalışacak yabancıya, pasaport şartı beklenmeden insani ikamet izni verilir.
- İkinci aşama: Yabancı, kendi ülkesinin makamlarından yeni pasaportunu aldıktan sonra işvereni aracılığıyla ev hizmetlerinde çalışma iznine geçer.
Bu model, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 46. maddesindeki insani ikamet iznine ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın (ÇSGB) ev hizmetleri çalışma izni kurallarına dayanmaktadır. Uygulamaya ilişkin idari talimatın tam metni kamuoyuyla paylaşılmadığından, her başvurunun il göç idaresinin değerlendirmesine tabi olduğunu baştan belirtelim.
Bu rehber; özellikle Türkiye’de yaşayan Türkmenistan, Özbekistan, Azerbaycan, Kırgızistan, Ukrayna, Gürcistan ve Moldova vatandaşları ile Türkiye’de ev hizmetlerinde yoğun olarak çalışan Filipin vatandaşları ve onları yanında çalıştırmak isteyen aileler için hazırlanmıştır.
Pasaportunuz bitti mi, durumunuz uygun mu?
Uyruğunuzu, pasaport bitiş tarihinizi ve kimin bakımını yapacağınızı WhatsApp’tan yazın, bilgilendirelim.
1. Kimler yararlanabilir?
Gündemdeki uygulamaya göre aşağıdaki şartları taşıyan yabancılar bu yoldan yararlanabilir:
- Pasaportunun süresi dolmuş veya eski tip pasaportu artık kabul edilmeyen yabancılar (uyruk ayrımı yoktur; Türkmenistan, Özbekistan, Azerbaycan, Ukrayna, Filipinler vb.)
- Ev hizmetlerinde bakım işi yapacak olanlar: 12 yaşından küçük çocuk, 65 yaşından büyük yaşlı ya da sağlık raporu bulunan hasta bakımı. Şirketlerde veya iş yerlerinde çalışmak bu kapsamda değildir.
- Gelir durumu yeterli bir işvereni (bakımı yapılacak kişi veya ailesi) bulunanlar. İşverenin ve ailesinin maaş, emekli aylığı, kira veya faiz geliri ya da banka mevduatı birlikte değerlendirilir.
- Daha önce geri gönderme merkezine alınmamış olanlar; alındıysa açtığı davayı kazanmış olanlar.
Not: İşveren gelirine ilişkin olarak dile getirilen kesin tutarlar resmî bir metinde yayımlanmadığından burada rakam vermiyoruz; güncel tutar başvuru öncesinde ayrıca teyit edilmelidir.
2. Nasıl işliyor? İki aşamalı model
Normalde ev hizmetlerinde çalışma izni alabilmek için hem geçerli bir pasaport hem de Türkiye içinden başvuruda en az 6 ay geçerli bir ikamet izni gerekir. Pasaportu biten yabancı bu iki şartı da karşılayamadığı için çıkmaza girer. İki aşamalı model bu çıkmazı şöyle çözer:
- İnsani ikamet izni, Kanun gereği “diğer ikamet izinlerinin verilmesindeki şartlar aranmadan” verilebilir. Böylece yabancı önce yasal kalış hakkı kazanır.
- Yasal olarak Türkiye’de bulunan yabancı, bu sürede kendi ülkesinin makamlarından yeni pasaportunu alır.
- Geçerli pasaport ve geçerli ikamet izniyle işveren, e-İzin sistemi üzerinden ev hizmetlerinde çalışma izni başvurusu yapar.
Türkmenistan vatandaşları için önemli not: Türkmenistan vatandaşları pasaportlarını Türkiye’deki konsolosluktan yenileyemedikleri için yeni pasaportu Türkmenistan’da almaları gerekir. Bu nedenle ülkeden çıkış ve Türkiye’ye geri dönüşün; insani ikamet izninin süresi, hakkınızda bir giriş yasağı veya tahdit kodu bulunup bulunmadığı ve yeniden giriş şartları dikkate alınarak önceden planlanması gerekir. Plansız bir çıkış, geri dönüşü zorlaştırabilir.
3. Birinci aşama: İnsani ikamet izni (YUKK m. 46)
6458 sayılı Kanun’un 46. maddesine göre insani ikamet izni, diğer ikamet izinlerinin verilmesindeki şartlar aranmadan, Bakanlıkça belirlenen sürelerle sınırlı olmak kaydıyla ve Göç İdaresi Başkanlığı’nın onayı alınarak valiliklerce verilebilir ve uzatılabilir. Kanun bu izni; acil nedenler, ülke menfaatleri veya olağanüstü durumlar gibi hâllerde, ikamet iznine engel durumu bulunan yabancılar için de mümkün kılar (m. 46/1-e, f).
Bilmeniz gerekenler:
- İnsani ikamet izni aldıktan sonra en geç 20 iş günü içinde adres kayıt sistemine kayıt zorunludur (m. 46/2).
- İznin verilmesini gerektiren şartlar ortadan kalkarsa izin iptal edilir ve uzatılmaz (m. 47). Örneğin bakım işi sona ererse veya süreç yarıda bırakılırsa izin kaybedilebilir.
- İnsani ikamet izni tek başına çalışma hakkı vermez. Çalışmaya başlamak için ikinci aşamadaki çalışma izni beklenmelidir; izinsiz çalışma sınır dışı etme sebebidir (m. 54/1-ğ).
4. İkinci aşama: Ev hizmetlerinde çalışma izni
Yeni pasaport alındıktan sonra süreç ÇSGB’nin 18.11.2025 tarihli “Ev Hizmetlerinde Çalışma İzni Başvuru Süreçleri” kılavuzundaki kurallara göre yürür:
- Ev hizmetlerinde yaşlı, engelli veya çocuk bakımı ile hasta refakati için çalışma izni verilebilir.
- Başvuruyu işveren yapar: e-Devlet üzerinden e-İzin sistemine girer, “Ev Hizmetleri” seçeneğiyle gerçek kişi adına kayıt oluşturur ve başvuruyu e-imza ile tamamlar.
- Türkiye içinden yapılan başvuruda yabancının en az 6 ay geçerli ikameti bulunmalıdır. Bu nedenle insani ikamet izninin süresi önemlidir.
- Çalışma izni, pasaportun son geçerlilik tarihinden 60 gün öncesine kadar düzenlenebilir. Yeni pasaportun uzun süreli olması, iznin de uzun süreli olmasını sağlar.
- Başvuruya iş sözleşmesi, gelir durumunu gösteren belge ve pasaportun kimlik sayfası yüklenir; bakımı yapılacak kişiyle başvuru sahibinin yakınlığı nüfus kayıtlarından doğrulanır.
- İzin ilk başvuruda en fazla 1 yıl; ilk uzatmada 2 yıl, sonrakilerde 3 yıla kadar verilebilir.
- Onayda harç 30 gün içinde ödenir; ret kararına 30 gün içinde itiraz edilebilir.
5. Adım adım süreç
- Ön değerlendirme: Bakım yapılacak kişi (çocuk, yaşlı, hasta) ve işverenin gelir durumu netleştirilir; hakkınızda tahdit kodu veya sınır dışı kararı olup olmadığı kontrol edilir.
- İnsani ikamet başvurusu: İl göç idaresine başvurulur; izin valilikçe, Göç İdaresi Başkanlığı’nın onayıyla verilir.
- Adres kaydı: İzin verildikten sonra 20 iş günü içinde yapılır.
- Yeni pasaport: Kendi ülkenizin makamlarından yeni pasaport alınır. Türkmenistan vatandaşları pasaportu Türkiye’de yenileyemediği için bu adımda ülkelerine gitmek zorundadır; çıkış ve dönüş önceden planlanmalıdır.
- Çalışma izni başvurusu: İşveren e-İzin sisteminde “Ev Hizmetleri” kaydı oluşturup başvurur.
- Sonuç: Onayda harç ödenir ve çalışma izni kartı gönderilir; retde 30 gün içinde itiraz edilir.
6. Dikkat edilmesi gereken riskler
- Mevcut ihlaller: Vize veya vize muafiyeti süresini on günden fazla aşanlar hakkında sınır dışı etme kararı alınabilir (YUKK m. 54/1-e). Başvurudan önce durumunuzun doğru değerlendirilmesi gerekir.
- Giriş yasağı: Sınır dışı edilen yabancılara kural olarak en fazla beş yıl giriş yasağı konulur (m. 9). Geçmişte konulmuş bir yasak, yeni izni de etkileyebilir.
- Dava hakkı: Sınır dışı etme kararına karşı tebliğden itibaren 7 gün içinde idare mahkemesine başvurulabilir; dava süresince yabancı, rızası olmadıkça sınır dışı edilemez (m. 53/3).
- Pasaportu teslim etmeyin: Pasaportunuzun ve belgelerinizin aslını kimseye bırakmayın; devlete yapılan ödemeler için makbuz isteyin.
Türk vatandaşı çocuğunuz varsa farklı ve daha güçlü bir yol olabilir: Türk vatandaşı çocuğu olan yabancıya ikamet izni rehberimizi okuyun.
7. Mahkeme kararlarından dersler
- Anayasa Mahkemesi, B. No: 2015/6724, 08.01.2020: Başvurucu, ÇSGB tarafından kendisine ev hizmetlerinde çalışma izni verilmiş bir Türkmenistan vatandaşıdır. Buna rağmen daha önceki vize ve ikamet ihlalleri nedeniyle hakkında giriş yasağı bulunduğu hâlde ülkeye girdiği gerekçesiyle sınır dışı edilmesine karar verilmiş; İstanbul 1. İdare Mahkemesi bu işleme karşı açılan davayı reddetmiştir. Ders: İzin almak, geçmişteki ihlalleri ve giriş yasaklarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Başvurudan önce tahdit kodu kontrolü şarttır.
- Danıştay 10. Daire, E. 2016/594, K. 2021/4945, T. 20.10.2021: Kararda, vize ve giriş işlemlerinde aranan “en az altmış gün süreli pasaport” şartını düzenleyen YUKK m. 7 ve m. 15 hükümlerine yer verilmiştir. Ders: Pasaport süresi, idarenin ret gerekçelerinde doğrudan karşınıza çıkabilir; ikinci aşamada uzun süreli pasaport almak önemlidir.
Not: Kararlar somut olaylara ilişkindir; her dosya ayrıca değerlendirilmelidir.
8. Sıkça sorulan sorular
Pasaportum bitti, ikamet izni alabilir miyim?
Ev hizmetlerinde bakım işi yapacaksanız, gündemdeki uygulamada önce insani ikamet izni verilmesi öngörülmektedir. İnsani ikamet izni, Kanun gereği diğer ikamet izinlerinin şartları aranmadan verilebilir (YUKK m. 46). Değerlendirme il göç idaresi ve Göç İdaresi Başkanlığı onayıyla yapılır.
İnsani ikamet izniyle çalışabilir miyim?
Hayır. İnsani ikamet izni tek başına çalışma hakkı vermez. Yeni pasaportunuzu aldıktan sonra işvereninizin ev hizmetlerinde çalışma izni başvurusu yapması ve iznin onaylanması gerekir.
Yeni pasaporttan sonra çalışma iznine nasıl geçilir?
İşveren e-İzin sisteminde “Ev Hizmetleri” kaydı oluşturur ve e-imza ile başvurur. Türkiye içinden başvuruda en az 6 ay geçerli ikamet gerekir; çalışma izni de pasaportun bitişinden 60 gün öncesine kadar verilebilir.
Türkmenistan vatandaşıyım, pasaportumu Türkiye’de yenileyebilir miyim?
Hayır. Türkmenistan vatandaşları pasaportlarını Türkiye’deki konsolosluktan yenileyemez; yeni pasaport Türkmenistan’da alınır. Bu nedenle insani ikamet izni aldıktan sonra ülkeden çıkış ve geri dönüşün, iznin süresi ve giriş şartları dikkate alınarak planlanması gerekir.
Hangi işler kapsamda?
12 yaşından küçük çocuk, 65 yaşından büyük yaşlı veya raporlu hasta bakımı gibi ev hizmetleri. Şirket veya iş yerlerinde çalışma bu kapsamda değildir.
Çalışma izni reddedilirse ne yapabilirim?
Ret kararına 30 gün içinde e-İzin sistemi üzerinden itiraz edilebilir; itirazın reddi hâlinde yargı yolu açıktır.
Hukuki destek
Adil Law, yabancılar hukuku, insani ikamet izni, çalışma izni, sınır dışı etme ve giriş yasağı konularında bilgilendirme ve hukuki danışmanlık hizmeti vermektedir. Durumunuzu WhatsApp üzerinden yazabilirsiniz.
💬 WhatsApp’tan yazın: +90 553 616 66 25
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Uygulamaya ilişkin resmî metin yayımlandığında içerik güncellenecektir. Kaynaklar: 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu; ÇSGB, Ev Hizmetlerinde Çalışma İzni Başvuru Süreçleri Kılavuzu (18.11.2025). Son güncelleme: 25.10.2026.
Русский · O’zbekcha · Türkmençe · English – kısa özet
🇷🇺 Истёк срок паспорта: сначала гуманитарный ВНЖ, затем разрешение на работу
Для иностранцев с просроченным или старым паспортом, которые будут работать в сфере домашних услуг (уход за ребёнком до 12 лет, пожилым человеком старше 65 лет или больным), появился двухэтапный путь. Сначала выдаётся гуманитарный ВНЖ (ст. 46 Закона № 6458) без обычных условий. Затем, получив новый паспорт в своей стране, человек через работодателя оформляет разрешение на работу в сфере домашних услуг. Граждане Туркменистана не могут обновить паспорт в консульстве в Турции – новый паспорт выдаётся в Туркменистане, поэтому выезд и возвращение нужно планировать заранее. Гуманитарный ВНЖ сам по себе не даёт права работать. Не отдавайте оригинал паспорта посторонним.
🇺🇿 Pasport muddati tugadi: avval insonparvarlik ikameti, keyin ishlash ruxsatnomasi
Pasporti eskirgan yoki muddati tugagan va uy xizmatlarida (12 yoshgacha bola, 65 yoshdan katta keksa yoki bemor parvarishi) ishlaydigan chet elliklar uchun ikki bosqichli yo’l paydo bo’ldi. Avval 6458-sonli Qonunning 46-moddasi asosida insonparvarlik ikamet ruxsatnomasi beriladi. Keyin o’z davlatidan yangi pasport olgach, ish beruvchi orqali uy xizmatlarida ishlash ruxsatnomasiga o’tiladi. Insonparvarlik ikameti o’z-o’zidan ishlash huquqini bermaydi. Pasportingiz aslini begonalarga bermang.
🇹🇲 Pasportyň möhleti gutardy: ilki ynsanperwer ikamet, soňra iş rugsatnamasy
Pasporty köne ýa-da möhleti gutaran we öý hyzmatlarynda (12 ýaşdan kiçi çaga, 65 ýaşdan uly garry ýa-da syrkaw seredişi) işlejek daşary ýurtlylar üçin iki tapgyrly ýol peýda boldy. Ilki 6458 belgili Kanunyň 46-njy maddasy esasynda ynsanperwer ikamet rugsatnamasy berilýär. Soňra öz ýurdundan täze pasport alandan soň, iş beriji arkaly öý hyzmatlarynda iş rugsatnamasyna geçilýär. Türkmenistanyň raýatlary pasportlaryny Türkiýedäki konsullykda täzeläp bilmeýärler; täze pasport Türkmenistanda alynýar. Şonuň üçin ýurtdan çykyş we yzyna gaýdyp geliş öňünden meýilleşdirilmelidir. Ynsanperwer ikamet özbaşdak işlemäge hukuk bermeýär. Pasportyňyzyň aslyny keseki adamlara bermäň.
🇵🇭 Expired passport in Türkiye? First humanitarian residence, then a work permit
A two-step route has emerged for foreigners in Türkiye whose passports have expired and who will work in domestic care (a child under 12, an elderly person over 65, or a patient with a medical report). First, a humanitarian residence permit is granted under Article 46 of Law No. 6458, without the usual residence conditions. Then, after obtaining a new passport from their own country’s authorities, the worker moves to a domestic-work permit, applied for by the employer through the e-İzin system. A humanitarian residence permit alone does not give the right to work. This route is open to all nationalities, including Filipino domestic workers. Never hand over your original passport to anyone.