Categories: Genel

Türkiye’ye Giriş ve Belge Kontrolüne İlişkin Temel Esaslar

A couple discusses visa and residence permit options with a legal advisor in an immigration office.

6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK) uyarınca, yabancıların Türkiye’ye giriş ve çıkışları yalnızca sınır kapılarından ve geçerli bir pasaport veya pasaport yerine geçen belgelerle yapılabilmektedir (AYM, 14/12/2022). Kanun’un 6. maddesi uyarınca yabancılar, bu belgeleri giriş ve çıkışlarda görevlilere ibraz etmekle yükümlüdür. Türkiye’de vizenin veya vize muafiyetinin tanıdığı süreden ya da doksan günden fazla kalacak yabancıların ikamet izni almaları zorunludur (Danıştay 10. Daire, 22.05.2024, E.2019/10218, K.2024/2102 ). Düzenli göçmenlik, yabancının vatandaşı olduğu veya yasal bulunduğu ülkedeki konsolosluklardan geliş amacını belirten vize alarak ülkeye giriş yapmasıyla tesis edilir (Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 21.09.2022, E.2021/27636, K.2022/17663 ).

2. Vize Verilmeyecek Yabancılar (YUKK Madde 15) Vize umumi hükümleri kapsamında, bir yabancıya vize verilmesini engelleyen temel şartlar 6458 sayılı Kanun’un 15. maddesinde tahdidi olarak sayılmıştır. Bu hükme göre aşağıda belirtilen yabancılara vize verilmez:

Pasaport Geçerlilik Süresi: Talep edilen vize süresinden en az altmış gün daha uzun süreli pasaportu veya seyahat belgesi olmayanlar.
Giriş Yasakları: Türkiye’ye girişleri yasaklı olanlar.
Kamu Düzeni ve Güvenliği: Kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından sakıncalı görülenler.
Kamu Sağlığı: Kamu sağlığına tehdit olarak nitelendirilen hastalıklardan birini taşıyanlar.
Adli Durum: Türkiye Cumhuriyeti’nin taraf olduğu anlaşmalar uyarınca, suçluların geri verilmesine esas olan suçlardan sanık veya hükümlü olanlar.
Sağlık Sigortası: Kalacağı süreyi kapsayan geçerli sağlık sigortası bulunmayanlar.
Mali İmkan ve Amaç: Türkiye’ye giriş, geçiş veya kalış amacını haklı nedenlere dayandıramayanlar ile kalacağı sürede yeterli ve düzenli maddi imkâna sahip olmayanlar.
Borç ve Cezalar: Vize ihlalinden veya önceki ikamet izninden doğan, 6183 sayılı Kanun’a göre takip edilen alacakları veya 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’na göre takip edilen borç ve cezalarını ödemeyi kabul etmeyenler (Danıştay 10. Daire, 25.11.2020, E.2016/3625, K.2020/5405 ; Danıştay 10. Daire, 20.10.2021, E.2016/1634, K.2021/4944 ).

3. Türkiye’ye Girişine İzin Verilmeyecek Yabancılar (YUKK Madde 7) Vizesi olsa dahi, sınır kapılarında yapılan kontrollerde bazı yabancıların ülkeye girişine izin verilmez ve bu kişiler “kabul edilemeyen yolcu” kapsamına alınarak geri çevrilir:

Pasaportu, vizesi, ikamet veya çalışma izni olmayanlar ya da bu belgeleri hileli yollarla edindiği/sahte olduğu anlaşılanlar.
Vize veya vize muafiyet süresinin bitiminden itibaren en az altmış gün süreli pasaportu bulunmayanlar.
1. maddenin birinci fıkrasında sayılan (yukarıda belirtilen) sakıncaları taşıyanlar (AYM, 14/12/2022; Danıştay 10. Daire, 20.10.2021, E.2016/938, K.2021/4947 ).

4. Vize İhlali ve İdari Yaptırımlar Vize veya vize muafiyeti süresini on günden fazla aşan yabancılar hakkında sınır dışı etme kararı alınır (AYM, 12/03/2025, B. No: 2020/22672 ; Danıştay 10. Daire, 09.07.2024, E.2024/3391, K.2024/2694 ). Ayrıca vize ihlali yapan yabancılara, YUKK’un 102. maddesi uyarınca idari para cezası uygulanmaktadır (Uyuşmazlık Mahkemesi, 03.06.2024, E.2023/189, K.2024/213 ). Vize başvurularında gerçek dışı bilgi veya sahte belge kullanılması da doğrudan sınır dışı etme nedenidir (AYM, 26/05/2021, B. No: 2018/23887 ).

5. İkincil Kaynaklardan Edinilen Bilgiler ve İdari Uygulamalar Aşağıdaki hususlar yargı kararlarındaki olay özetleri ve idari savunmalara dayanan ikincil nitelikteki bilgilerdir:

İstizan (Ön İzin) Prosedürü: Kamu düzeni veya güvenliği sebebiyle bazı yabancıların ülkeye kabulü “ön izin” (istizan) şartına bağlanabilir. Bu durum bir giriş yasağı olmayıp, idarenin takdir yetkisi çerçevesinde girişi denetleme mekanizmasıdır (Danıştay 10. Daire, 02.12.2020, E.2016/15321, K.2020/5656 ; AYM, 15/02/2024, B. No: 2019/40761 ).
90/180 Gün Kuralı: Vizesiz veya kısa süreli vize rejiminde yabancıların 180 gün içinde toplamda 90 günden fazla kalmaları vize ihlali olarak değerlendirilmektedir (Danıştay 10. Daire, 08.12.2020, E.2020/3217, K.2020/5912 ).
Tahdit Kodları: İdare, vize ihlallerini veya kamu düzeni risklerini Ç-120 (vize ihlali), V-70 (formalite evlilik) veya N-82 (ön izin) gibi tahdit kodlarıyla takip etmektedir. Ancak para cezasının ödenmemesi gibi durumlarda uygulanan giriş yasaklarının kanuni sınırlarla ve ölçülülük ilkesiyle uyumlu olması gerektiği vurgulanmaktadır (Danıştay 10. Daire, 08.12.2020, E.2020/3217, K.2020/5912 ; Danıştay 10. Daire, 20.10.2021, E.2016/594, K.2021/4945 ).
İstisnai Durumlar: İnsani ikamet izni gibi özel statü başvurularında, vize ihlali yapmış olmak tek başına engel teşkil etmeyebilir; zira bu tür izinlerin amacı sınır dışı edilemeyen yabancıların statüsünü yasallaştırmaktır (İstanbul BİM 9. İDD, 08.01.2020, E.2019/1380, K.2020/38 ).
Giriş Yasağı ve Para Cezası İlişkisi: Vize ihlali nedeniyle para cezası ödenmiş olması, idarenin kamu düzeni gerekçesiyle giriş yasağı koyma yetkisini her zaman ortadan kaldırmaz; ancak 9. madde uyarınca cezayı ödeyenlere belirli şartlarla giriş yasağı uygulanmayabilir (AYM, 27/07/2022, B. No: 2019/438 ).