Yargılama Giderleri (Harç ve Gider Avansı) Hesaplama
ADİL HUKUK & DANIŞMANLIK
Dava Harcı Nedir?
Dava harcı, devletin mahkemeler aracılığıyla sunduğu yargılama hizmetinin karşılığı olarak, bu hizmetten yararlanan kişilerden 492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca aldığı bedele denir. Harç bir vergi değildir; belirli bir kamu hizmetinin (yargılama faaliyeti) karşılığı olarak tahsil edilen zorunlu bir ödemedir.
Dava harcının yatırılması, davanın açılabilmesi için ön koşuldur. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m.120 uyarınca davacı, yargılama harçları ile gider avansı tarifesinde belirlenecek tutarı dava açarken mahkeme veznesine yatırmak zorundadır.
Harç Türleri: Maktu ve Nispi Harç
Harçlar Kanunu’nda yargı harçları iki temel kategoriye ayrılmaktadır:
Maktu Harç
Konusu para ile ölçülemeyen davalarda uygulanan sabit tutarlı harçtır. Boşanma, velayet, isim değişikliği, tahliye gibi davalarda maktu harç alınır. 2026 yılında maktu başvurma ve karar harcı Asliye Hukuk Mahkemelerinde 732,00 TL‘dir.
Nispi Harç
Konusu para olan veya parayla ölçülebilen davalarda, dava değeri üzerinden binde 68,31 oranında hesaplanan harçtır. Alacak, tazminat, tapu iptali ve tescil gibi davalarda nispi harç uygulanır. Dava açılırken nispi harcın dörtte biri (1/4) peşin olarak ödenmek zorundadır.
Nispi Harç Toplamı = Dava Değeri × 0,06831
Peşin Harç (1/4) = Nispi Harç Toplamı ÷ 4
Örnek: 200.000 TL alacak davası → Nispi Harç = 200.000 × 0,06831 = 13.662 TL → Peşin Harç = 13.662 ÷ 4 = 3.415,50 TL
Gider Avansı Nedir? Nasıl Hesaplanır?
Gider avansı, davanın yürütülmesi sırasında yapılacak tebligat, posta, bilirkişi, keşif ve tanık giderleri için davacı tarafından peşin olarak mahkeme veznesine yatırılan tutardır. HMK m.120 uyarınca Adalet Bakanlığı her yıl “Gider Avansı Tarifesi” yayımlar.
2026 Gider Avansı Tarifesi
Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan 2026 yılı tarifesine göre:
- Maktu tutar (diğer iş ve işlemler): 530,00 TL (her dava için sabit)
- Tebligat avansı: Taraf sayısının 5 katı × tebligat birim ücreti
2026 yılı PTT fiziki tebligat birim ücreti yaklaşık 265 TL‘dir. İki taraflı bir davada gider avansı hesaplaması:
Sabit tutar: 530 TL
Toplam Gider Avansı: 2.650 + 530 = 3.180 TL
Gider avansı bir dava şartıdır (HMK m.114/g). Eksik yatırılması halinde mahkeme davacıya 2 haftalık kesin süre verir; tamamlanmazsa dava usulden reddedilir (HMK m.115).
2026 Yılı Güncel Harç Tarifesi
Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın Harçlar Kanunu Genel Tebliği (Seri No: 98) uyarınca, 2026 yılında maktu harçlara %18,95 oranında artış uygulanmıştır. 1 Ocak 2026’dan itibaren geçerli güncel tutarlar:
| HARÇ KALEMİ | 2026 TUTARI |
|---|---|
| Başvurma Harcı (Asliye, Aile, İş, Ticaret vb.) | 732,00 TL |
| Başvurma Harcı (Sulh Hukuk, İcra Hukuk) | 335,20 TL |
| Maktu Karar ve İlam Harcı | 732,00 TL |
| Nispi Karar ve İlam Harcı | Binde 68,31 |
| İstinaf Başvuru Harcı | 2.062,00 TL |
| Temyiz Başvuru Harcı | 3.608,50 TL |
| Keşif Harcı | 5.188,00 TL |
| Vekalet Pulu (TBB) | 164,00 TL |
| Vekalet Suret Harcı | 104,00 TL |
| Gider Avansı Sabit Tutar | 530,00 TL |
| Tebligat Birim Ücreti (PTT) | ~265,00 TL |
Mahkeme Türlerine Göre Harçlar
Her mahkeme türü için başvurma harcı ve bilirkişi ücretleri farklılık göstermektedir:
| MAHKEME | BAŞVURMA HARCI | BİLİRKİŞİ ASGARİ ÜCRETİ |
|---|---|---|
| Sulh Hukuk Mahkemesi | 335,20 TL | 2.200 TL |
| İcra Hukuk / İcra Ceza | 335,20 TL | 2.200 TL |
| Asliye Hukuk Mahkemesi | 732,00 TL | 3.600 TL |
| Aile Mahkemesi | 732,00 TL | 3.600 TL |
| İş Mahkemesi | 732,00 TL | 3.600 TL |
| Kadastro Mahkemesi | 732,00 TL | 3.600 TL |
| Tüketici Mahkemesi | Harçtan muaf | 3.600 TL |
| Fikri ve Sınai Haklar | 732,00 TL | 5.900 TL |
| Ticaret Mahkemesi | 732,00 TL | 5.900 TL |
| Denizcilik İhtisas | 732,00 TL | 5.900 TL |
İstinaf ve Temyiz Harçları
Yerel mahkeme kararına karşı kanun yollarına başvururken ödenmesi gereken 2026 yılı harçları:
- İstinaf (BAM) başvuru harcı: 2.062,00 TL — Bölge Adliye Mahkemesi hukuk dairelerine yapılacak başvurularda
- Temyiz (Yargıtay) başvuru harcı: 3.608,50 TL — Yargıtay hukuk dairelerine yapılacak başvurularda
- Danıştay temyiz harcı: 3.608,50 TL — Danıştay’a yapılacak başvurularda
Nispi harca tabi davalarda, istinaf veya temyiz aşamasında ayrıca nispi karar harcı bakiyesi de gündeme gelebilir. Tehiri icra (icranın geri bırakılması) talep edilmesi halinde ek teminat mektubu süreci de başlar.
Adli Yardım ve Harç Muafiyetleri
HMK m.334 uyarınca, yargılama giderlerini ödeme gücünden yoksun olan ve iddiasında haklılığına dair delil sunan kişiler adli yardım talep edebilir.
- Başvuru: Dava açılacak mahkemeden veya Baro Adli Yardım Bürosu’ndan talepte bulunulur
- Gerekli belgeler: Muhtarlıktan fakirlik belgesi, gelir ve mal durumunu gösterir belgeler
- Kapsam: Talebin kabulü halinde harçlardan ve gider avansından geçici muafiyet; Baro tarafından ücretsiz avukat atanabilir
- Sonuç: Dava sonunda haksız çıkan taraftan tahsil edilir
Ayrıca, işçiler tarafından açılan davalarda çoğunlukla başvurma harcı alınmakla birlikte peşin harç alınmaz. Tüketici mahkemelerinde tüketiciler harçtan tamamen muaftır.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
İlgili Mevzuat
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK): m.114 (dava şartları), m.120 (gider avansı), m.323 (yargılama giderleri), m.326 (giderlerin yüklenmesi), m.333 (avans iadesi), m.334 (adli yardım)
- 492 sayılı Harçlar Kanunu: (1) Sayılı Tarife — yargı harçlarının tür ve tutarları. Başvurma, karar ve ilam, temyiz, istinaf, keşif harçları
- Harçlar Kanunu Genel Tebliği (Seri No: 98): 31.12.2025 tarihli Resmî Gazete ile yayımlanan 2026 yılı güncel harç tutarları
- HMK Gider Avansı Tarifesi (2026): Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü tarafından her yıl yayımlanan gider avansı miktarı
- Bilirkişilik Asgari Ücret Tarifesi (2026): Bilirkişilere ödenecek asgari ücretler
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.73: Tüketici mahkemelerinde harç muafiyeti