EŞLER ARASINDAKİ MAL REJİMİ

image 10

1.Genel

Eşler arasındaki mali ilişkilerin düzenlenmesine “mal rejimi” adı verilmektedir.

Eşler evlenmeden önce veya evlenmeden sonra aralarındaki mal rejimini seçme konusunda serbesttirler.

Eşlerin bu yönde bir seçimde bulunmamaları, yani aralarında uygulanacak bir mal rejimi seçmemeleri durumunda kanuni zorunluluktan dolayı belli bir mal rejimine tabi olmaları gerekir.

Eşlerin bu şekilde tabi olacakları mal rejimine “yasal mal rejimi” denir. Yeni Medeni Kanunda yasal mal rejimi “edinilmiş mallara katılma rejimi” olarak belirlenmiştir. Bu nedenle birçok evlilik birliği yasal mal rejimi olan “edinilmiş mallara katılma rejimi”ne tabidir.

Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi

Hukukumuza 1 Ocak 2002 tarihi itibarıyla, yani
yeni Medeni Kanun ile giren edinilmiş mallara katılma rejimi Medeni Kanunumuzun 218-241. maddeleri arasında ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir.

Edinilmiş mallara katılma rejimi, edinilmiş mallar ile eşlerden her birinin kişisel mallarını kapsar (TMK. m. 218). Bu rejimin temeli emek karşılığı evlilik birliğinin devamı boyunca edinilen mallarda eşlerin bir anlamda birlikte hak sahibi olmasıdır. Mal üzerinde bir eş ayni hak sahibi olup, diğer eşe de bir alacak hakkı tanınmaktadır.

Edinilmiş mal, her eşin bu mal rejiminin devamı süresince karşılığını vererek elde ettiği her tür malvarlığı değerleridir.

Bir eşin edinilmiş malları

TMK. m. 219’a göre özellikle şu şekilde sayılabilir:

Çalışmasının karşılığı olan edinimler,
Sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurum ve kuruluşlarının veya personele yardım amacı ile kurulan sandık ve benzerlerinin yaptığı ödemeler,
Çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar,
Kişisel mallarının gelirleri,
Edinilmiş malların yerine geçen değerler.

Medeni Kanunun 220. maddesine göre aşağıda sayılanlar ise, kanun gereğince kişisel maldır:

Eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşya,
Mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait bulunan veya bir eşin sonradan miras yoluyla ya da herhangi bir şekilde karşılıksız kazanma yoluyla elde ettiği malvarlığı değerleri,
Manevi tazminat alacakları,
Kişisel malların yerine geçen değerler.

Edinilmiş mallara katılma rejiminde edinilmiş mal ve kişisel mal ayırımı çok önemlidir. Kural olarak mal rejimlerine, özellikle içeriklerine ilişkin hükümler emredici olmakla beraber, kanun koyucu edinilmiş mal ve kişisel malların belirlenmesinde yine kanun ile sınırlı bir istisna yaratmış ve eşlere yapacakları bir mal rejimi sözleşmesiyle, bir mesleğin icrası veya işletmenin faaliyeti sebebiyle doğan edinilmiş mallara dâhil olması gereken malvarlığı değerlerinin kişisel mal sayılacağını kabul etme olanağı tanımıştır.

Eşler, bu mal rejimi sözleşmesiyle aynı zamanda kişisel malların gelirlerinin edinilmiş mallara dâhil olmayacağını da kararlaştırabilirler.

Belirli bir malın eşlerden birine ait olduğunu iddia eden kimse, iddiasını ispat etmekle yükümlüdür. Eşlerden hangisine ait olduğu ispat edilemeyen mallar onların paylı mülkiyetinde sayılır.

Bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir.

Her eş, yasal sınırlar içerisinde kişisel malları ile edinilmiş mallarını yönetme, bunlardan yararlanma ve bunlar üzerinde tasarrufta bulunma hakkına sahiptir. Aksine anlaşma olmadıkça, eşlerden biri diğerinin rızası olmadan paylı mülkiyet konusu maldaki payı üzerinde tasarrufta bulunamaz.

Eşlerden her biri kendi borçlarından bütün malvarlığıyla sorumludur (TMK.m.224).

Mal rejimi, eşlerden birinin ölümü veya başka bir mal rejiminin kabulüyle sona erer.

Mahkemece evliliğin iptal veya boşanma sebebiyle sona erdirilmesine veya mal ayrılığına geçilmesine karar verilmesi hallerinde, mal rejimi dava tarihinden itibaren geçerli olmak üzere sona erer.

Not: İlgili mevzuat çerçevesinde genel hatlarıyla açıklama yapılmıştır. Detaylı bilgi için Büromuzla iletişime geçebilirsiniz.