Miras, kanundan ötürü mirasbırakanın ölümü anından itibaren hemen mirasçılara intikal etmesine rağmen, terekeye dâhil mal ve haklar üzerinde mirasçıların tasarrufta bulunabilmeleri, mirasçılık sıfatlarının ispatına bağlıdır. İşte, mirasçıların mirasçılık sıfatlarını ispata yarayan ve bu sıfatla tereke mal ve hakları üzerinde tasarrufta bulunmasına hizmet eden resmi belgeye eski adıyla “veraset ilamı”, “veraset vesikası”, “veraset senedi” veya yeni adıyla “mirasçılık belgesi” denir.
Uygulamada halen veraset ilamı terimi kullanılmakla birlikte yeni Medeni Kanun “mirasçılık belgesi” kavramını kullanmaktadır (TMK. m. 598). Mirasçılık belgesi kesin hüküm oluşturmamakla birlikte kimlerin hangi oranda mirasçı olduklarını da gösteren bir belgedir.
Başvurusu üzerine yasal mirasçı oldukları belirlenenlere, sulh hukuk mahkemesince veya noterlikçe mirasçılık sıfatlarını gösteren mirasçılık belgesi verilir.
Mirasçı atamaya veya vasiyete ilişkin ölüme bağlı tasarrufa mirasçılar veya başka vasiyet alacaklıları tarafından kendilerine bildirilmesinden başlayarak bir ay içinde itiraz edilmedikçe, lehine tasarrufta bulunulan kimseye, sulh hukuk mahkemesince atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı olduğunu gösteren bir belge verilir. Mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir (TMK.m. 598). Bu belgenin aksinin her türlü delil kullanılarak kanıtlanması mümkündür.
Mirasçılık belgesi, yalnızca miras hakkının ispatına yarayan resmi bir senet mahiyetindedir. Aksi
ispat edilinceye kadar bu belgede gösterilen kişi mirasçı olarak kabul edilir.
Mirasçılık belgesinin kesin nitelik taşımamasının bir sonucu olarak, mirasçılık belgesi alan kişiye
tereke ile ilgili tasarruflarda tek başına bulunma olanağı tanınmamıştır. Tüm mirasçılar bir araya gelerek ve oybirliği ile ancak tereke ile ilgili tasarruflarda bulunabilirler.
Verilen mirasçılık belgesinin iptali, bu belgeyi veren mahkemeden ya da bir başka sulh hukuk mahkemesinden istenebilir. İptal davası hasımlı bir dava olup, bu dava sonucunda verilen hüküm artık kesin hüküm oluşturacaktır.
Noterden Mirasçılık Belgesi Nasıl Alınır ?
Aşağıdaki belgeler ile bir noterliğe gidiniz:
- T.C. Kimlik Numarası yazılı olan kimlik belgesi,
- Temsilen başvuru yapılıyor ise Vekaletname ya da Mahkeme Kararı,Miras Bırakan kişiye ait T.C. Kimlik Numarası,
- Noterlikte size verilecek olan başvuru formunu doldurunuz ve imzalayınız,
Size ya da yakınınıza ait Nüfus kayıtlarında bir eksiklik tespit edilir ise Noter size bilgi vererek Nüfus Müdürlüğüne yönlendirecektir. Nüfus kayıtları düzeltildikten sonra tekrar noterliğe başvurabilirsiniz.
Mirasçılık Belgesi’nin Noterlik tarafından verilemeyeceği durumlar:
- Miras Bırakan ile Mirasçılık Belgesi talep eden kişinin
- Soybağının tespit edilememesi,
- Soybağının olması ancak yasal Mirasçısı olmaması,
- Miras Bırakan kişinin,
- Vasiyetnamesi bulunması,
- 04/04/1926 tarihinden önce vefat etmiş olması,
- 23/11/1990 tarihinden önce vefat etmiş ve eşinin sağ olması,
- Miras Bırakan kişinin ya da mirasçılardan herhangi birinin,
- Mirasçılarından herhangi biri ile aynı gün vefat etmiş olması,
- ‘GAİP’ olması,
- Evlatlık olması,
- Vatandaşlıktan çıkarılmış ya da birden çok vatandaşlığa sahip olması,
Noterlik Kanunu gereği mirasçılık belgesi verilmesine engel bir durum tespit edildiğinde; Noter, size gerekçeyi içeren “Red Belgesi” vererek Sulh Hukuk Mahkemesine yönlendirecektir.