Ev Hizmetlerinde Çalışan Kaçak Yabancılara Af Niteliğinde Uygulama (2026 Rehberi)

Adil Hukuk & Danışmanlık · Yabancılar ve Göç Hukuku · Son güncelleme: 17 Ekim 2026

Türkiye’de yaşlı annesine, hasta yakınına veya küçük çocuğuna bakması için yabancı uyruklu bir bakıcıyla çalışan çok sayıda aile var. Bu bakıcıların önemli bir kısmı turist vizesiyle gelmiş, vize ya da ikamet süresi dolduktan sonra kaçak (düzensiz) duruma düşmüştür. Hem çalışan hem de işveren açısından ciddi riskler doğuran bu durumu düzeltmek için idare, ev hizmetleri alanına özgü bir kolaylık getirmiştir. Bu yazıda ev hizmetlerinde çalışan kaçak yabancılara af olarak bilinen uygulamanın kapsamını, şartlarını, gerekli belgeleri ve başvuru sürecini adım adım anlatıyoruz.

“Bakıcı Affı” Nedir? Hukuki Niteliği

Kamuoyunda “yabancı bakıcı affı” ya da “ev hizmetleri affı” denilen uygulama, teknik anlamda bir af kanunu değildir. Resmî Gazete’de yayımlanmış bir kanun veya yönetmelik bulunmamakta; uygulama, Göç İdaresi Başkanlığı’nın 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK) kapsamındaki takdir yetkisine dayanan idari talimatlarla yürütülmektedir.

Bunun pratikteki önemi şudur:

• Şartları taşımak, başvurunun mutlaka kabul edileceği anlamına gelmez; İl Göç İdaresi her dosyayı ayrı ayrı değerlendirir.
• Uygulama için ilan edilmiş bir son başvuru tarihi yoktur; ancak idare uygulamayı her an değiştirebilir veya sona erdirebilir.
• İl il ve dosya dosya farklı belge talepleri gündeme gelebilir.

Uygulamanın amacı, aile içinde bakım hizmeti veren ve kayıt dışı kalan yabancıları; idari para cezasını ödemeleri karşılığında yasal ikamet, çalışma izni ve sigortalı çalışma düzenine kazandırmaktır.

Kimler Yararlanabilir, Kimler Yararlanamaz?

Kapsamdaki işler

• Çocuk / bebek bakımı – uygulamada genellikle 12 yaşından küçük çocuklar için,
• Yaşlı bakımı – 65 yaşını doldurmuş kişilerin bakımı,
• Hasta veya engelli bakımı – bakım ihtiyacının sağlık kurulu raporuyla belgelenmesi koşuluyla, yaş sınırı aranmaksızın.

Kapsam dışında kalanlar

• Türkiye’ye kaçak yollarla, sınır kapısı dışından giriş yapanlar,
• Restoran, otel, kafe, fabrika, inşaat, tekstil, kuaför, mağaza gibi ticari işlerde çalışanlar,
• Ofis ve işyeri temizliği yapanlar (yalnızca temizlik amaçlı başvurular da riskli kabul edilir),
• Hakkında aktif sınır dışı kararı, giriş yasağı (tahdit kodu) veya Geri Gönderme Merkezi kaydı bulunanlar,
• Geçerli pasaportu olmayanlar veya adli sicil sorunu bulunanlar,
• Daha önce bu kolaylıktan yararlanıp izni iptal edilen ya da yeniden ihlale düşenler.

Önemli: Uygulamada, ikamet başvurusu yakın tarihte (ör. 2025 yılında) reddedilmiş kişilerin kapsam dışı tutulabildiği yönünde değerlendirmeler bulunmaktadır. Bu nedenle ihlalin başlangıç tarihi ve önceki başvuru geçmişi mutlaka incelenmelidir.

Yabancı Çalışan ve İşveren İçin Şartlar

Erkek çalışanların yaşlı bakımında istihdamı hâlinde, bakılan kişinin sağlık raporu daha sıkı aranabilmektedir. İşverenin gelir yeterliliği ise en sık ret sebeplerinden biridir; banka dökümleri, maaş bordrosu, emekli maaşı, kira geliri gibi belgelerle güçlü biçimde ispatlanmalıdır.

Gerekli Belgeler

Yabancıdan istenenler

• Pasaport aslı ve fotokopisi,
• Son 6 ay içinde çekilmiş biyometrik fotoğraflar,
• Varsa önceki ikamet izni fotokopisi,
• Sağlık sigortası poliçesi,
• Adres bilgisi,
• İdari para cezası ve harç ödeme dekontları,
• Başvuru avukat aracılığıyla yapılıyorsa vekâletname.

İşverenden istenenler

• Nüfus cüzdanı ve vukuatlı nüfus kayıt örneği (işveren ve bakılacak kişi için),
• Yerleşim yeri belgesi ve elektrik / su / doğalgaz faturası,
• Gelir belgeleri: son 6 aylık banka dökümü, bordro, SGK hizmet dökümü, vergi levhası vb.,
• Bakım ihtiyacını gösteren belge: çocuk için nüfus kaydı; yaşlı veya hasta için sağlık kurulu raporu,
• Noter onaylı taahhütname,
• Yabancının hangi işte, kimin yanında ve hangi adreste çalışacağını açıklayan dilekçe.

Başvuru Süreci Adım Adım

1. Ön inceleme ve belge hazırlığı

İlk iş, yabancının giriş-çıkış kayıtlarının, ihlal süresinin ve hakkında herhangi bir tahdit kodu bulunup bulunmadığının kontrol edilmesidir. Ardından işverenin gelir ve bakım ihtiyacı belgeleri toplanır, noter taahhütnamesi düzenlenir.

2. İl Göç İdaresi’ne başvuru

Başvuru, çalışılan ildeki İl Göç İdaresi Müdürlüğü’ne yapılır. Kaçak durumdaki yabancılar için e-İkamet sistemi çoğu zaman hata verir; bu durumda hata ekranının görüntüsü ve dilekçe ile manuel başvuru yapılır. Verilen randevuda yabancı ve işveren birlikte dosyayı teslim eder.

3. İdari para cezası ve harçların ödenmesi

Kaçak kalınan süre için YUKK kapsamında hesaplanan idari para cezası ile ilgili harçlar vergi dairesine yatırılır ve dekontlar dosyaya eklenir. Cezanın miktarı; uyruk, giriş tarihi ve ihlal süresine göre değişir.

4. Kısa dönem ikamet izni

Dosyası uygun bulunan yabancıya, uygulamada genellikle 6 aylık kısa dönem ikamet izni verilir. Bu izin, çalışma izni başvurusu için gereken yasal zemini oluşturur. Bu süre, çalışma izni alınmadan boşa geçirilmemelidir.

5. Çalışma izni ve SGK kaydı

İkamet izni süresi içinde işveren, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na e-İzin sistemi üzerinden ev hizmetleri kapsamında çalışma izni başvurusu yapar. Başvuruya asgari ücretin altında olmayan ücret içeren iş sözleşmesi eklenir. İzin verildikten sonra çalışan yasal süre içinde SGK’ya bildirilmeli ve primleri düzenli olarak ödenmelidir. Çalışma izni, aynı zamanda ikamet izni yerine geçer.

İdari Para Cezaları ve Masraflar

Bu süreçte karşılaşılabilecek başlıca kalemler şunlardır:

• Yabancıya kesilen idari para cezası: Vize veya ikamet süresinin ihlali nedeniyle YUKK m.102 uyarınca, ihlal süresine göre hesaplanır.
• Harçlar: Vize/ikamet harcı, ikamet kartı bedeli, çalışma izni harcı ve kart bedeli.
• Diğer giderler: Noter taahhütnamesi, sağlık sigortası, tercüme ve fotoğraf masrafları.
• SGK primleri: Çalışma izni sonrasında işveren tarafından aylık olarak ödenir.

Para cezası ve harç tutarları her yıl yeniden değerleme oranında güncellendiğinden, kesin tutarın başvuru tarihinde İl Göç İdaresi ve ilgili vergi dairesinden teyit edilmesi gerekir.

İşverenler için hatırlatma: Çalışma izni olmadan yabancı çalıştırmak, 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu m.23 uyarınca her bir yabancı için ayrı ayrı ve yüksek tutarlı idari para cezası gerektirir; tekrarında ceza artırılır. Ayrıca yabancının sınır dışı edilme masrafları da işverene yüklenebilir. Bu nedenle sürecin düzeltilmesi işverenin de menfaatinedir.

Riskler ve Sık Yapılan Hatalar

Başvuru yapmak, yabancının kaçak durumunu bizzat idareye bildirmesi anlamına gelir. Eksik ya da hatalı hazırlanmış bir dosya reddedildiğinde; YUKK m.54 kapsamında sınır dışı etme kararı, Geri Gönderme Merkezi’ne sevk ve YUKK m.9 uyarınca Türkiye’ye giriş yasağı gündeme gelebilir. En sık karşılaşılan hatalar şunlardır:

1. İşverenin gelirinin yeterli şekilde belgelenmemesi,
2. Yaşlı veya hasta için alınan raporun eksik ya da hatalı olması,
3. Ev hizmeti gibi gösterilip aslında ticari bir işte çalıştırma (tespit hâlinde ret ve sınır dışı),
4. Pasaport süresinin yetersiz olması,
5. Kısa dönem ikamet izni süresi içinde çalışma izni başvurusunun yapılmaması,
6. Önceki ret kararları ve tahdit kodlarının başvuru öncesinde kontrol edilmemesi.

Hakkında giriş yasağı veya sınır dışı kararı bulunan yabancılar için bu uygulama değil, idari yargı yolu (iptal davası) ve tahdit kodunun kaldırılmasına yönelik başvurular gündeme gelir. Bu durumlar ayrıca değerlendirilmelidir.

Sık Sorulan Sorular