Yabancıların Çalışma İzni Usulü: Başvuru, Süreler, Ret ve İtiraz (2026 Rehberi)

Güncelleme: 24 Ekim 2026 · Konu: Yabancılar Hukuku / Uluslararası İşgücü

Türkiye’de bir işverenin yanında ya da bağımsız olarak çalışmak isteyen yabancı uyruklu kişilerin çalışma izni alması zorunludur. 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu’na göre çalışma izni olmaksızın yabancıların çalışması da çalıştırılması da yasaktır (m.6/2). Bu yazıda çalışma izni başvurusunun nasıl yapıldığını, hangi sürelere dikkat edilmesi gerektiğini ve özellikle ev hizmetlerinde çalışan bir yabancının işvereni vefat ettiğinde ne olacağını özetledik.

1. Yasal Dayanak

Yabancıların Türkiye’de çalışmasına ilişkin temel düzenlemeler şunlardır:

• 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu (RG 13.08.2016),
• Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği (RG 02.02.2022),
• İkamet boyutu için 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu,
• Ev hizmetleri gibi İş Kanunu dışında kalan ilişkilerde 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (hizmet sözleşmesi hükümleri).

Önemli bir ayrıntı: Geçerli çalışma izni aynı zamanda ikamet izni yerine geçer. Buna karşılık yabancının başka bir sebeple ikamet izni olması, ona tek başına çalışma hakkı vermez (Yönetmelik m.57/1).

2. Çalışma İzni Başvuru Usulü (Adım Adım)

1. Başvuru yerinin belirlenmesi: Yabancı Türkiye’de geçerli bir ikamet izniyle bulunuyorsa başvuru yurt içinden doğrudan Bakanlığa (e-İzin sistemi) yapılır. Yurt dışındaysa yabancının vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki T.C. büyükelçiliği ya da başkonsolosluğuna başvurulur; temsilcilik başvuruyu Bakanlığa iletir (Kanun m.7/1).
2. Başvurunun işveren tarafından yapılması: Bağımlı çalışmada başvuruyu kural olarak işveren yapar. Başvurular Bakanlıkça yetkilendirilen yetkili aracı kurum eliyle de yapılabilir (m.7/2).
3. Belgelerin hazırlanması: Pasaport, fotoğraf, iş sözleşmesi, işverene ait belgeler (şirketlerde mali tablolar, ev hizmetlerinde işverenin kimlik ve adres bilgileri, bakım ihtiyacını gösteren belgeler vb.) sisteme yüklenir.
4. Değerlendirme: Başvuru, uluslararası işgücü politikası ve Bakanlığın belirlediği değerlendirme kriterlerine göre incelenir. Yabancının eğitimi, mesleki deneyimi, ücreti, işyerinin istihdam yapısı ve yurt içinde aynı işi yapacak kişinin bulunup bulunmadığı gibi hususlar dikkate alınır (Yönetmelik m.22).
5. Eksik belge: Eksik bilgi veya belge varsa değerlendirme ertelenir. Erteleme süresi, resmî makamca belgelenen mücbir sebep dışında 30 günü aşamaz; süresinde tamamlanmayan başvuru reddedilir (Kanun m.7/7).
6. Sonuç: Belgeleri tam olan başvurular 30 gün içinde sonuçlandırılır (m.7/8). Olumlu sonuçlanan izin için yabancının SGK işe giriş bildirimi yapılmalıdır.

3. Çalışma İzni Türleri ve Süreleri

Uzatma başvurusu, izin süresinin dolmasına 60 gün kala başlayarak ve her hâlde süre dolmadan yapılmalıdır. Süre geçtikten sonra yapılan uzatma başvuruları reddedilir (Kanun m.7/3).

Anne, baba veya çocuğu Türk vatandaşı olanlar, insani ikamet izni sahipleri ve vatansız kişiler gibi bazı yabancıların başvuruları değerlendirme kriterlerine tabi tutulmayabilir (Yönetmelik m.22/4). Türk vatandaşıyla evli olanlar ve AB vatandaşları gibi gruplara ise istisnalar tanınabilir (Kanun m.16).

4. Başvurunun Ret Sebepleri

Kanun’un 9. maddesine göre şu başvurular reddedilir:

• Uluslararası işgücü politikasına uygun olmayan veya Bakanlık kriterlerini karşılamayan başvurular,
• Sahte veya yanıltıcı bilgi ve belgeyle yapılan başvurular,
• Yabancı istihdamının gerekçesi yeterli görülmeyen başvurular,
• Kanunlarla Türk vatandaşlarına ayrılmış meslekler için yapılan başvurular,
• Kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından sakıncalı görülen yabancılara ilişkin başvurular,
• Süresinde yapılmayan veya eksikleri tamamlanmayan başvurular.

5. Ret ve İptal Kararına İtiraz

Çalışma izni başvurusunun reddi ya da iznin iptali kararı, yabancı çalıştıran işverene (bağımsız/süresiz izin veya Turkuaz Kart sahibiyse yabancıya) Tebligat Kanunu’na göre tebliğ edilir. Bu karara karşı tebliğden itibaren 30 gün içinde Bakanlığa itiraz edilebilir. İtiraz reddedilirse idare mahkemesinde iptal davası açılabilir (Kanun m.21).

İtiraz dilekçesinde ret gerekçesinin somut olarak çürütülmesi, eksik belgelerin tamamlanması ve yabancının istihdamının zorunluluğunun ortaya konması sonucu doğrudan etkiler.

6. İzinsiz Çalışmanın Yaptırımları

Kanun’un 23. maddesine göre çalışma izni olmaksızın çalışan yabancıya ve onu çalıştıran işverene her bir yabancı için ayrı ayrı idari para cezası uygulanır; fiilin tekrarı hâlinde ceza bir kat artırılır. Kanunda yazılı tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında güncellendiğinden güncel miktarlar Kanun metnindekinden yüksektir.

Ayrıca izinsiz çalıştığı tespit edilen yabancı sınır dışı edilmek üzere İçişleri Bakanlığına bildirilir ve işveren; yabancının (varsa eş ve çocuklarının) konaklama, ülkesine dönüş ve gerektiğinde sağlık giderlerini karşılamakla yükümlüdür (m.23/8-9).

7. Ev Hizmetlerinde Çalışan Yabancının İşvereni Vefat Ederse Ne Olur?

Yaşlı, hasta veya çocuk bakımı gibi ev hizmetlerinde çalışan yabancılar uygulamada en sık karşılaşılan gruplardandır. Bakılan kişi aynı zamanda işveren olduğunda, işverenin vefatı hem iş ilişkisini hem de çalışma iznini doğrudan etkiler. Kısaca:

a) İş sözleşmesi ne olur?

Ev hizmetleri İş Kanunu kapsamı dışındadır (4857 s. İş Kanunu m.4/1-e); bu ilişkilere Türk Borçlar Kanunu uygulanır. TBK m.441’e göre:

• Kural olarak işverenin ölümüyle yerini mirasçıları alır.
• Ancak sözleşme ağırlıklı olarak işverenin kişiliği dikkate alınarak kurulmuşsa – örneğin yalnızca vefat eden kişinin bakımı için – sözleşme ölümle kendiliğinden sona erer.
• Bu durumda yabancı çalışan, sözleşmenin vaktinden önce sona ermesi nedeniyle uğradığı zarar için mirasçılardan hakkaniyete uygun bir tazminat isteyebilir.

b) Çalışma izni ne olur?

• Bir işverene bağlı çalışma izni, düzenlendiği işyeri ve adreste geçerlidir (Yönetmelik m.57/4).
• Yabancının çalışmasının herhangi bir nedenle sona ermesi, çalışma izninin iptal sebebidir (Kanun m.15/2-ç).
• Çalışma iznine bağlı ikamet hakkı da sona erer; yabancının başka bir sebeple aldığı geçerli ikamet izni varsa o izin geçersiz hâle gelmez (Yönetmelik m.57/2-3).

c) Mirasçıların ve yabancının yapması gerekenler

1. 15 gün içinde bildirim: Çalışmanın sona ermesi ve iznin iptalini gerektiren hâller 15 gün içinde Bakanlığa bildirilmelidir (Yönetmelik m.61). Bildirimin yapılmaması idari para cezasına yol açabilir.
2. SGK işten çıkış bildirimi yapılmalıdır.
3. Alacakların tasfiyesi: Ödenmemiş ücret, yıllık izin ücreti gibi alacaklar ve varsa TBK m.441/2 tazminatı mirasçılara/terekeye yöneltilir.
4. Yeni işveren: Yabancı bir başka aile yanında (vefat edenin bir yakını dâhil) çalışmaya devam edecekse, farklı işveren için yapılan başvuru ilk başvuru gibi değerlendirileceğinden yeni bir çalışma izni alınmalıdır (Kanun m.10/2). Yeni izin alınmadan çalışmaya başlanması, hem yabancı hem yeni işveren için idari para cezası ve sınır dışı riski doğurur.
5. İkamet durumunun kontrolü: Çalışma izni iptal edilen yabancının Türkiye’de yasal kalış durumunun ivedilikle değerlendirilmesi, başka bir ikamet izni türüne geçiş imkânının araştırılması gerekir.

8. Sıkça Sorulan Sorular

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla, 24.10.2026 tarihi itibarıyla 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu, Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu esas alınarak hazırlanmıştır. Hukuki danışmanlık niteliği taşımaz; mevzuat ve idari uygulama değişebileceğinden somut durumunuz için uzman görüşü alınız.